Η μάχη των Γαυγαμήλων

Η μάχη των Γαυγαμήλων αποτέλεσε τη μεγαλύτερη και πιο σημαντική αναμέτρηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου εναντίον του Δαρείου. Μετά την νίκη του ο Αλέξανδρος μπήκε θριαμβευτικά στην Βαβυλώνα και αναδείχθηκε κυρίαρχος της Ασίας αφού είχε καταλύσει πλέον την Περσική Αυτοκρατορία.

Μετά τη νίκη στην Ίσο (333 π.Χ.), ο Αλέξανδρος επέλεξε να κινηθεί προς την Συρία για να καταλάβει τη Δαμασκό όπου φυλάσσονταν σημαντικοί θησαυροί της Περσικής Αυτοκρατορίας. Ο Δαρείος, θα στείλει απεσταλμένους για να προσφέρουν στον Αλέξανδρο 10.000 τάλαντα και όλες τις εκτάσεις δυτικά του ποταμού Ευφράτη ως τα παράλια της Μεσογείου προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος και να απελευθερωθεί η οικογένεια του από τους Μακεδόνες.

Ο Αλέξανδρος δεν θα δεχθεί την πρόταση του Δαρείου. Μάλιστα έχει καταγραφεί ο διάλογος του Αλεξάνδρου με τον στρατηγό του τον Παρμενίωνα. Ο οποίος του είπε: “θα δεχόμουν αν ήμουν ο Αλέξανδρος” για να λάβει την απάντηση του Αλεξάνδρου: “Και εγώ θα δεχόμουν αν ήμουν ο Παρμενίων”. Ο Αλέξανδρος στη συνέχεια θα καταλάβει την Αίγυπτο και θα ιδρύσει την Αλεξάνδρεια το 331 π.X.

Ο Δαρείος, τότε αποφάσισε να χρησιμοποιήσει όλη την ισχύει που διέθετε η πλούσια Περσική Αυτοκρατορία. Συγκέντρωσε για το σκοπό αυτό ένα τεράστιο σε μέγεθος στράτευμα που ορισμένοι ιστορικοί το υπολογίζουν σε 1.000.000 πεζούς και 40.000 ιππείς. Ακόμα όμως και με τους πιο μετριοπαθείς υπολογισμούς ο στρατός αυτός υπερέβαινε κατά πολύ τη δύναμη των Μακεδόνων και των συμμάχων τους, που δεν ξεπερνούσαν τους 40.000 οπλίτες και 7.000 ιππείς. Η στρατιά των περσών συμπληρώνονταν από 20.000 έλληνες μισθοφόρους, δεκάδες πολεμικούς ελέφαντες και μεγάλο αριθμό από δρεπανοφόρα άρματα.

Οι πέρσες στρατηγοί συμβούλεψαν τον Δαρείο, η μάχη να δοθεί σε ανοιχτή πεδιάδα όπως αυτή των Γαυγαμήλων για να μπορέσει η τεράστια περσική στρατιά να ελιχθεί και να εκμεταλλευτεί το σύνολο του όγκου της. Οι Μακεδόνες αφού διέβησαν τους ποταμούς Τίγρη και Ευφράτη τοποθετήθηκαν απέναντι από τους Πέρσες.

Ήταν πρώτη Οκτωβρίου του 331 π.X. Ο Δαρείος με την αυτοκρατορική φρουρά τοποθετήθηκε στο κέντρο της παράταξης. Στα αριστερά πήρε θέση το ιππικό και τα δρεπανοφόρα άρματα υπό τις διαταγές του σατράπη Βήσσου, ενώ τη δεξιά πτέρυγα την κάλυψαν χιλιάδες ιππείς μαζί με τους Έλληνες μισθοφόρους με επικεφαλής το σατράπη Μαζαίο. Αντίθετα, οι Μακεδόνες παρατάχθηκαν σε δυο πτέρυγες την δεξιά την ανέλαβε ο Αλέξανδρος και την αριστερή ο Παρμενίων.

Ο Αλέξανδρος γνώριζε ότι για να αντιμετωπίσει ένα τόσο τεράστιο στράτευμα έπρεπε να χρησιμοποιήσει μια έξυπνη στρατηγική. Για αυτό άφησε τους Πέρσες να επιτεθούν πρώτοι στη δεξιά παράταξη που κάλυπτε ο ίδιος και στην συνέχεια αυτός να εκδηλώσει αντεπίθεση στο κέντρο της περσικής στρατιάς που κάλυπτε η επίλεκτη φρουρά του Δαρείου. Η κίνηση του αυτή προκάλεσε σύγχυση στους Πέρσες καθώς είδαν να δημιουργείται ρήγμα στην διάταξη τους. Ο Δαρείος από το άρμα του βλέποντας την φρουρά του να υποχωρεί αναγκάστηκε να διαφύγει και ο ίδιος.

Ο Αλέξανδρος, αντί να καταδιώξει τον υποχωρούντα Δαρείο προτίμησε να βοηθήσει τον Παρμενίωνα και τους άνδρες του οι οποίοι δέχονταν μεγάλη πίεση από τις δυνάμεις του Μαζαίου. Οι πέρσες όταν αντιλήφθηκαν ότι ο Δαρείος εγκατέλειψε το πεδίο της μάχης υποχώρησαν και αυτοί αφήνοντας μεγάλο μέρος του εξοπλισμού τους. Στα λάφυρα που περιήλθαν στην κατοχή των νικητών περιλαμβάνονταν τα όπλα και το άρμα του Δαρείου, χιλιάδες τάλαντα καθώς και οι πολεμικοί ελέφαντες που δεν πρόλαβαν οι πέρσες να χρησιμοποιήσουν στην μάχη.

Οι απώλειες για τους Πέρσες ήταν ιδιαίτερα μεγάλες που υπολογίζονται σε δεκάδες χιλιάδες νεκρούς έναντι 100 έως 3.000 των Μακεδόνων.

Ο Αλέξανδρος κατευθύνθηκε στην Βαβυλώνα όπου εισήλθε ως θριαμβευτής και ‘Μέγας Βασιλέας’. Αντίθετα ο Δαρείος κατέφυγε στα βουνά της Μήδειας με σκοπό να μαζέψει στρατό και να επιτεθεί ξανά στους Μακεδόνες. Εκεί όμως έπεσε θύμα συνωμοτών οι οποίοι με επικεφαλής τον σατράπη Βήσσο τον δολοφόνησαν για να πάρουν τον θρόνο. Όμως καμία δύναμη δεν ήταν πλέον ικανή να αντιμετωπίσει τους Μακεδόνες και τον Αλέξανδρο τον κυρίαρχο της Ασίας.